OVERNACHTFOND: KWESTIE VAN AFSTANDSGESCHIKTHEID Het spel op de overnachtfond wint snel aan populariteit. Steeds meer liefhebbers laten het reguliere programma voor wat zij is en proberen hun geluk op de marathonvluchten. Maar lang niet iedereen slaagt op deze moeilijke spelsoort. De 1000-kilometervluchten vormen een genadeloze scherprechter: de kwaliteit van de duiven is het verschil tussen winnen en verliezen. Waar velen geroepen zijn, is slechts een enkeling uitverkoren. Één van de meest succesvolle combinaties op de overnachtfond in Nederland zijn vader Cor en zoon Orné Hardeman uit Breukelen. Onder de rook van Amsterdam zetten zij jaar in, jaar uit in het oog springende prestaties neer. ALL ROUND Het hok van vader en zoon Hardeman mag met recht het meest complete bijhuis van de wereldberoemde Gijs Dolleweerd uit Oss genoemd worden. In de loop der jaren verhuisden uit alle toppers van Dolleweerd duiven naar Breukelen. Met name lieten de Hardemannenhun oog vallen op de nazaten van ‘De Wondere Barcelona’ die in Oss o.a. de 7e, 8e, 52e en 130e nationaal Barcelona won. Maar liefst 17 zonen en dochters tikten Cor en Orné Hardeman uit dit fenomeen op de kop. Hoewel de prestaties van ‘De Wondere Barcelona’ anders doet vermoeden kwam met deze duiven het zwaartepunt van het spel bij de Combinatie Hardeman niet per definitie op de overnachtfond te liggen. Cor en Orné Hardeman werden vier jaar achtereen generaal kampioen van de vijfhonderd leden tellende Utrechtse Concours Kring‘. Dolleweerdduiven’ zijn namelijk het prototype van echte all-round duiven. Zij winnen moeiteloos prijs van 100 tot 900 kilometer. De belangrijkste eigenschappen van all roundduiven zijn dat ze snel zijn en uithoudingsvermogen hebben. Ze hebben een vasthoudend karakter dat hen over hindernissen helpt als tegenwind, onweer, hitte, vermoeidheid, enz. De all-roundduif is een relatief rustige, maar geenszins slaperige duif die tegelijkertijd energiek is. En dat is nodig om zowel op de vitesse als op een ééndaagse fondvlucht in de top van de uitslag te finishen. De ‘Dolleweerdduiven’ hebben doorgaans geen gram lichaamsgewicht te veel. Zij beschikken over bijzonder soepele en elastische spieren. En dat is nodig om wekelijks alle programmavluchten te kunnen vliegen. Een echte exponent van de ‘Dolleweerdstam’ is Orné Hardeman’s favoriet ‘De Fons’ (NL93-2253463). Deze geschelpte doffer won van de twaalf keer dat hij op de overnachtfond werd gespeeld, twaalf prijzen! Waaronder de 7e nationaal Ruffec (767 km.) tegen 6.868 duiven. Maar ook op de vitesse en midfond stond ‘De Fons’ zijn mannetje. Hij won o.a. 1e Pont St. Maxence (370 km.) tegen 3.718 duiven. KRUISING Ondanks de successen op de vitesse en midfond zijn Cor en Orné Hardeman zich in de loop der jaren meer en meer op de 1000 kilometervluchten gaan toeleggen. Kwestie van nieuwe uitdagingen aan gaan. ‘Wij bemerkten daarbij dat onze duiven steeds meer moeite kregen om binnen de eerste honderd nationaal te vliegen’, aldus Orné. ‘De oorzaak daarvan lag vermoedelijk in het feit dat het zwaartepunt van ons spel jaren lang op de kortere vluchten had gelegen. De afstandsgeschiktheid was vermoedelijk als gevolg van de daarop gerichte selectie, opgeschoven naar de wat kortere vluchten. Daar wilden wij verandering in brengen. Het type van onze duiven moest meer verschoven worden van all round naar de grote fond’. Daarom gingen Cor en Orné voor versterking aankloppen bij Antoon en Lucie van der Wegen in Steenbergen en de inmiddels overleden Marcel Braakhuis uit Heer. ‘Ik had deze nieuwe aanwinsten natuurlijk zuiver kunnen houden om daarmee geen afbreuk te doen aan hun erfelijke aanleg voor het vliegen van marathonvluchten. Ik koos er echter voor om mijn all rounders te kruisen met de marathonvliegers van Braakhuis en Vander Wegen. Een goede fondduif moet het namelijk niet alleen van zijn afstandsgeschiktheid hebben maar ook andere eigenschappen spelen een rol. Ik wilde de klasse van de ‘Dolleweerdduiven’ bewaren en combineren met de afstandsgeschiktheid voor de grote fond van de Van der Wegen- en Braakhuisduiven’, aldus Orné Hardeman. De door Cor en Orné Hardeman gehanteerde werkwijze werd al eens beschreven door wijlen de Hongaarse geneticus en duivenliefhebber Professor Alfons Anker. Hij beschouwde de afstandsgeschiktheid als een kwantitatieve eigenschap die zich additief vererft. Deze vererving wordt beïnvloed door de samenwerking van honderden genen. Door deze karakteristiek treden weinig verrassingen op. Het gemiddelde beeld schuift als het ware op en de werking van inteelt is nauwelijks merkbaar. Als voorbeeld: wanneer we een duif met een afstandsgeschiktheid voor 800 km. koppelen aan een duif met een afstandsgeschiktheid voor 1000 km. zullen de jongen een afstandsgeschiktheid voor ongeveer 900 km. vertonen. Nu kunnen we aan de buitenkant van de duif dergelijke eigenschappen niet zien. Dat maakt een doelmatige selectie van de duiven lastig maar daarom ook uiterst belangrijk. De zekerste weg om de beoogde eigenschap te verkrijgen,  is om ‘goed x goed’ te koppelen. ERFELIJKE AANLEG Critici menen dat het fout is om echte fondduiven te kruisen met niet-fondduiven. De afstandsgeschiktheid verschuift door zo’n kruising naar de gemiddelde waarde maar zal door welke koppeling dan ook nooit meer op het oude peil komen. Zij vergelijken het met een goed glas wijn. Leng het aan met water en u krijgt ½ wijn, ½ water. Daarna kunt u er zoveel wijn bijgooien als u wilt, er zal altijd een deel water in blijven zitten. Volgens die redenering had de Combinatie Hardeman haar Van der Wegen- en Braakhuisduiven zuiver moeten houden en niet moeten kruisen met de Dolleweerdduiven. Maar het gaat bij de erfelijke aanleg uiteraard niet alleen om de afstandsgeschiktheid maar ook om andere erfelijke eigenschappen om van een duif een goede (overnachtfond) duif te maken. Vitaliteit is bijvoorbeeld zo’n niet te veronachtzamen eigenschap. Vitaliteit neemt af onder invloed van inteelt maar wordt versterkt door kruising: de bastaardsterkte. De Dolleweerdduiven van de combinatie Hardeman vormen, ook al is er niets van een gebrek aan vitaliteit te merken, een ingeteelde stam duiven. Kruising met andere (ingeteelde) duiven kan een versterking van de vitaliteit geven. Daarom hadden Cor en Orné Hardeman het toch bij het rechte eind om op de marathonvluchten niet alleen zuivere Van der Wegens of zuivere Braakhuizen in te zetten. Hoewel kruising hoogst waarschijnlijk ten koste zal gaan van de afstandsgeschiktheid van deze echte marathonvliegers is het uiteindelijke resultaat een enorme veredeling van de bestaande all roundstam. Zo bezien is deze methode prima geschikt als middel om de afstandsgeschiktheid van all roundduiven te verbeteren. Dat wordt ruimschoots bewezen door de uitslagen die Combinatie Hardeman met haar kruisingsprodukten maakt. Aan kettinguitslagen op de grote fond is geen gebrek en hun kopvliegers treffen we met de regelmaat van de klok in de eerste honderd nationaal. Aldus werden zij in 1995, 1996, 1997, 1998 en 1999 respectievelijk 2e, 8e, 1e, 2e en 7e kampioen overnachtfond in de ruim 3.000 leden tellende afdeling VII/Midden Nederland. De vaandeldragers van de nieuwe generatie Hardemanduiven zijn de duivinnen NL96-5638281, NL96-5638267, NL96-5638439 en de zusjes NL98-5857036 en NL98-5857052. De ‘281’ scoorde in 1998 de volgende prijzen op de overnachtfond: 47e Ruffec (7.025 d.), 191e nat. Dax (6.473 d.) en 70e nat. Bergerac (20.643 d.). Ook de ‘267’ was in haar drie jarige carrière als vliegduif van eenzame klasse. Zij won o.a. de 7e nat. Bergerac (16.952 d.). De ‘439’ won in 1999 vier overnachtprijzen w.o. 90e Ruffec (7.356 d.) en 25e nat. Dax (6.397 d.). De ‘036’ was in 1999 goed voor de 66e Ruffec (7.356 d.) en de 152e nat. Bergerac (18.871 d.). De ‘052’ tot slot, scoorde de 27e nat. Bergerac (18.871 d.). EPILOOG Het kweken van goede duiven is zo ongeveer het moeilijkste wat er in de duivensport bestaat. Er is veel over nagedacht, gezegd en geschreven. Zin en onzin. Volgens Cor en Orné Hardeman is er maar één waarheid: goede duiven duiven ontdek je alleen door veel te kweken en veel te spelen. Die stelregel is, als je je duiven gezond weet te houden, uiteindelijk de enige weg naar het succes.

Publicatie februari 1998

Comb. Hardeman

TERUG