Mohammed – Een rolmodel voor een nieuw millennium

De menselijke behoefte aan rolmodellen

Heeft u ooit gehoord van Mozes, Jezus, Confucius, Krishna of Buddha? Of misschien van Gandhi, Moeder Theresa of Martin Luther King? Wanneer u leeft in het Westen is de kans groot dat u wel iets weet van deze mensen en hun verwezenlijkingen. In de eeuwige zoektocht van de mens naar onsterfelijkheid en het doel van het leven te vinden hebben vele leiders en helden, zowel eerlijke als valse, een verschijning op wereldniveau gemaakt. Het respect en verering die zij ontvangen laten zien dat mensen van elke nationaliteit, in elke leeftijd, een diepe behoefte hebben in het geloven in iemand die ‘groter’ is dan henzelf in een poging om de grensgebieden van een eigen beperkt bestaan te overtreffen. Dit kunnen wij terug zien in wereldse mythes, legenden, heldenverhalen, en de idealisatie van mensen die door hun volgelingen verhoogd zijn tot een bovenmenselijke of goddelijke status.

Grotendeel van de hedendaags opgeleide mensen zijn sceptici en bekijken dit soort verhalen als charmante overblijfselen van simpele tijdperken. Met de huidige globalisering en de regelmatige stroom van nieuwe religies en ideeën waar mensen aan blootgesteld worden kan het moeilijk voor iemand zijn om te weten wat hij nou precies moet geloven. Sommigen vinden het dan ook makkelijker om spirituele vragen te negeren en zich in plaats daarvan focussen op hun relaties, carrières en gewoon maar ‘door leven’. Toch weten we ook dat overmatige materialisme het verstand en de geest beklemd; ondanks de technische ontwikkelingen is er in iedereen een diep verlangen om te geloven in een Hogere Macht, ware leiderschap en een uiteindelijk levensdoel. Wie kan men hedendaags als gids vertrouwen in spirituele en wereldse zaken?

Er is één leider,
Grotendeels nog onbekend in het Westen, is er iemand die een buitengewoon rolmodel is voor mensen van alle achtergronden waar zij naar kunnen refereren: de Profeet Mohammed. De omschrijving van Mohammed’s opmerkelijke leven is zorgvuldig bewaard gebleven en zijn onderworpen aan nauwkeurig onderzoek door historici uit zowel het Oosten als het Westen. In tegenstelling tot anderen die aanzien bereikt hebben in hun verwezenlijkingen op een bepaald gebied overspannen alle verwezenlijkingen van Mohammed zich op alle gebieden. De historicus Michael H. Hart schreef:

‘Mijn keuze om Mohammed boven aan de lijst te zetten van werelds meest invloedrijke personen zal sommige lezers wellicht verbazen of vraagtekens zetten bij anderen, maar hij was die enige man in de geschiedenis die tot in de hoogste graad succesvol geweest was op zowel religieuze als seculiere niveaus.’ (Hart, Michael, The 100: A Ranking of the Most Influential Persons in History)

Waarom weet de gemiddelde Europeaan of Amerikaan zo weinig van een man van wiens leven zo uitzonderlijk geweest was? Irrationele angsten en negatieve propaganda, terug daterend van de Kruistochten en overdreven worden door de media hebben voor veel mensen een ‘mentaal blok’ geplaatst tegen alles wat Arabisch of Islamitisch is, en deze twee termen vaak verkeerd begrijpt. Aangezien wij in een tijd van globalisering leven wordt het dan niet eens tijd om onbevangen te zijn? Wij nodigen u uit om u een paar minuten te verdiepen in een nieuw begrip van religieus leiderschap en een glimp te ontvangen van een man die geliefd is bij een-vijfde van de wereldbevolking.

Wat profeetschap in de Islaam inhoud

Voor een Moslim is een Profeet niet een speciaal iemand die alleen maar de toekomst voorspeldde – Alhoewel de meeste van Mohammed’s voorspellingen al verbazingwekkend vervuld zijn – maar wordt een Profeet vooral gezien als iemand die gestuurd is door God om de mensen op te roepen tot berouw, geloof te hebben, hun leven toe te wijden aan goede daden, en hun te helpen om het levensdoel waarvoor zij geschapen zijn te herontdekken. De Profeten worden niet gezien als Goddelijk en er wordt niet tot hen gebeden en zij worden niet aanbeden – hoewel zij mensen van eminent en spiritueel karakter waren en werden beschermd tegen zonden, mirakelen uitvoerden, openbaringen ontvingen en in nauw contact stonden met God. Islaam onderwijst dat God Één is, zonder partners of deelgenoten: geen menselijk wezen kan delen in de kwaliteiten die uniek zijn tot de Intelligente Schepper en Onderhouder van ons enorme en complexe universum. Mohammed was dan ook niet meer een geëerde dienaar en Boodschapper en is hij de beste weergave van menselijk potentieel. Dit maakt hem dan ook vandaag de dag nog steeds sympathiek en toegankelijk. Als laatste in de linie van Profeten en Boodschappers (met inbegrip van Noach, Abraham, Mozes en Jezus – welken op grote schaal veranderingen teweeggebracht hebben bij individuen en maatschappijen) gestuurd door God aan de mensheid overtrof Mohammed als gids en leraar. Sprekend over zijn eigen rol als laatste ware Profeet tot aan de Dag der Opstanding, zei hij:

‘De gelijkenis van mij in relatie tot de Profeten die vóór mij kwamen is dat van een man die een prachtig en goed huis bouwt, en alleen nog een steen op de hoek mist. De mensen lopen er om heen en bewonderen de schoonheid, maar zeiden: “Was er ook maar een steen op die hoek geplaatst!” Ik ben die steen, en ik ben de laatste van de Profeten.’

Het persoonlijke leven van Mohammed

Mohammed werd geboren in het jaar 570 en behoorde tot een nobele familie in Mekka en was een afstammeling van Profeet Abraham. Op 6 jarige leeftijd werd hij weeskind, verder was Mohammed en bedachtzaam kind die werkte als een herder en zijn oom hielp in de handel met karavanen. Als tiener verwierp hij het immorele gedrag van zijn volk, welke afgodendiensten praktiseerden, wat hem wel gemanierd maakte en hem de bijnaam gaf als ‘De Betrouwbare’. Op zijn 25 ste ging hij werken voor een rijke weduwe van 40 jaar oud, genaamde Khadija, en kreeg hij het beheer over haar zaken. Geïmponeerd door zijn eerlijkheid en karakter vroeg Khadija hem ten huwelijk welke hij accepteerde. Ondanks hun leeftijdverschil waren zij voor een periode van 25 jaar gelukkig getrouwd en werden zij met zes kinderen gezegend. Nadat Khadija stierf trouwde Mohammed verscheidene vrouwen voor politieke en humanitaire redenen, zoals verwacht kan worden van een man in zijn positie; op een na waren zij allen weduwen of gescheiden vrouwen. Hij was een liefhebbende, zorgzame echtgenoot en vader, zijn familie was liturgisch tot hem ondanks zijn vrijwillige armoede en hij praktiseerde zijn eigen advies, ‘de beste van jullie is degene die het beste is voor zijn gezin.’

Mohammed als Profeet

Mohammed ontving zijn eerste openbaring van God op zijn 40 ste via de Engel Gabriel. Hij kreeg 23 jaar lang openbaringen over verschillende ontwerpen, wisselend van de Eenheid van God, Zijn wonderbaarlijke handwerk, de verhalen van voorgaande profeten, moralen en ethieken, en het leven na de dood. Deze openbaringen werden samen bekend als de Qoraan en wordt door de Moslims gezien als het letterlijke woord van God; de eigen woorden van de Profeet werden apart verzameld. Mohammed’s roep naar monotheïsme en sociale hervormingen kreeg hevige tegenstand van de Mekkaanse elite. Na dertien jaar intense vervolging werden Mohammed en zijn volgelingen uitgenodigd zich te vestigen in Medina, een dorp in het noorden dat opgesplitst was door generaties van interne stamoorlogen. Mohammed regelde succesvol hun geschillen en vestigde een band van broederschap tussen de twee oorlogsfacties als tussen de lokale bevolking en de nieuwe immigranten. Deze verwezenlijking was verbazingwekkend in de Arabische maatschappij. De nieuwe Moslims leerden onder Mohammed’s mandaat een gouden regel te implementeren: ‘Niemand gelooft daadwerkelijk totdat hij voor zijn broeder wenst wat hij voor zichzelf wenst.’

Mohammed’s nalatenschap: Het Medinamodel

Voor Mohammed was de godsdienst niet alleen een kwestie van persoonlijke overtuig maar vooral een manier van leven waardoor Medina bloeide onder zijn leiding. Op de manier van het Medinamodel van overheid, die gebaseerd was op gerechtigheid, de eerbied voor menselijke waardigheid en Godbewustzijn werd sinds die tijd voor Moslims het model voor leiding en inspiratie. De Profeet zette ’s werelds eerste grondwet op waarin de rechten voor religieuze minderheden beschermd werden en ging hij verdragen en allianties aan met de naburige stammen. Hij verzond brieven aan heersers van Perzië, Egypte, Abyssinië, en de Byzantijnen om hun op de hoogte te brengen van zijn boodschap van monotheïsme en hun uit te nodigen de Islaam te accepteren. Voor het eerst in de geschiedenis kregen vrouwen, kinderen, wezen, buitenlanders en slaven extensief rechten en bescherming. Vele van zijn betrekkingen lijken verrassend ‘modern’: hij veroordeelde racisme en nationalisme, zeggende ‘Er is geen superioriteit van een Arabier op een niet-Arabier, of een blanke man over een zwarte man, behalve in oprechtheid’. Hij vestigde wetten die dieren, bomen en de omgeving beschermde. Hij moedigde vrijhandel en zedelijke investeringen aan en beschermde de rechten van de arbeiders en verbood woeker. Hij werkte voor vrede en had daarnaast regels opgezet voor verstandig gebruik van geweld zodra dat nodig bleek. Hij overtuigde de mensen alcohol, drugs, prostitutie en misdaad op te geven en stimuleerde een gezond leven. Hij veroordeelde huishoudelijk geweld, moedigde zijn vrouwen aan om voor hun mening uit te komen en gaf vrouwen vele rechten waar de Europese vrouwen eeuwen later nog van konden dromen, met inbegrip recht te hebben op eigen bezit, geregelde huwelijken te weigeren, of een scheiding aan te vragen bij tegenstrijdigheden. De Profeet moedigde zijn volgelingen aan om nuttige kennis op te doen waar deze ook te vinden is waardoor de Moslims nooit een probleem gehad hebben tussen wetenschap en religie en waren zij eeuwenlang wereldleider in vele wetenschappen. Hoewel zijn uithoudende nalatenschap breed waargenomen kan worden van kunst tot politiek was Mohammed’s grootste voltooiing het vestigen van zuiver monotheïsme. Zo eenvoudig en ongecompliceerd ligt het concept van Eén God in het hart van de Islamitische cultuur zoals de kern ligt in het midden van een atoom. Moslims keren zich tot hun Schepper voor leiding, zonder intermediëren of verloren waardigheid dat afgoderij en bijgeloof meebrengt.

Door de sterkte van zijn karakter en persoonlijke voorbeeld inspireerde de Profeet bij zijn volgelingen liefde, toewijding en een onvergelijkbaar ontzag. Terwijl vele anderen corrupt zouden raken bij de grote macht die Mohammed had bleef hij ondanks nederig en besefte de Bron van zijn zegeningen. ‘Ik ben slechts een dienaar van God’, zei hij, en ‘Ik ben slecht gezonden als een waarschuwer’. Hij besteedde zijn dagen in het helpen van mensen en zijn nachten in gebed, hij preekte religieuze gematigdheid en balans, hij verbad zijn volgelingen een kloosterachtige levensstijl aan te nemen en moedigde juist aan tot het vestigen van sterke families en het verbeteren van de wereld om hen heen terwijl zij zich bewustzijn van God.

In een korte tijd van één generatie en tijdens zijn eigen levensperiode zette Profeet Mohammed met succes het geloof, de mentaliteit en de cultuur van de Arabieren om en binnen 100 jaar had zijn bericht ook de harten van miljoenen mensen geraakt in Afrika, Azië en delen van Europa. De Profeet voorspelde dat elke opvolgende generatie erger zal zijn dan de voorgaande en ondanks deze waarschuwingen hebben de Moslims zijn voorbeeld niet altijd gerespecteerd of begrepen. Ondanks alles zijn Mohammed’s leerstellingen, uitspraken en gewoonten zorgvuldig opgeschreven door zijn Metgezellen en samengebracht zijn tot authentieke boeken. Samen met de Qoraan vormt deze een holistische bron voor de verzadigde weg van praktiserende Moslims, maar wat ook voor anderen een fascinerende glimp kan geven in het hart en de gedachten van een bijzondere man en rolmodel waarvan veel geleerd kan worden.