Weetjes 
pagina bijgewerkt per:
Rotterdam in historisch perspectief (Demografie, economie)
DODEN in 1918
We waren weliswaar neutraal in WO I maar werden niet gespaard:
In Nederland stierven binnen enkele maanden 27.000 mensen aan de Spaanse griep. De meesten in de maanden oktober (5506), november (16.960) en december (5321) van 1918. Hele gezinnen stierven. In de zomer van 1918 was een eerste golfje van Spaanse griep ons land overspoeld, maar het aantal slachtoffers bleef toen beperkt. Diegenen die in de eerste golf de griep hadden gehad, kregen in het najaar de griep niet opnieuw.

OK, here is the difference between the various marriage possibilities. Mind
you, this deals solely with Holland (present-day North and South Holland
provinces). There may be variations in other areas.
The so-called impost (tax) registers on marriage and burial
These were introduced early in the 18th century and have nothing to do with
legalising marriages or deaths. They're just plain ordinary taxations on
marriages and deaths. There were (I believe) three different levels. The
poor were free and after that two higher classes.
Ondertrouw and Trouw registers.
By law people were obliged first to have a publication of the banns
(ondertrouw). You can recognise that one by the term "eerste gebod", "tweede
gebod" and "derde gebod"). That had to be two or three times with a 2-week
interval. During that period if anyone for whatever reason had any
objections against the proposed marriage he or she had to come forward and
declare themselves after which the matter could be cleared or not. In the
latter case the marriage wasn't allowed to go through. But sometimes
circumstances (war, pregnancy etc.) were so pressing that only publications
of the banns enough.
But BOTH registers exist for civil marriages and church marriages. And to
make it worse, there were no rules stating that the two had to be apart or
incorporated.
Church marriage records
In most of the towns and villages of Holland people of the same religion had
their publication of the banns and their marriage in the same church. But,
in case the marriage proper was to take place somewhere else you get the
following situation: Publication of the banns in (let's say) Schiedam added
with some kind of note that the marriage proper was to take place in (let's
say) Maassluis. Antother possibility is that the publication of the banns
was done in both of the places. It's important to take note of this because
many a time you can only find the "ondertrouw" entry and not the marriage
record. That is by no means proof that the couple didn't marry properly but
it may very well be so that the actual marriage took place somwhere else.
And to make matters even more complicated: One can also find a mixed
marriage in the Dutch Reformed church records and in the Roman Catholic
Church records or even in the Civil records.
Civil marriage records
These records came about when people of mixed religion wanted to marry. But
again, not in every town or village. Many of them back then even had a
liberal mind and didn't care about religion as long as the couple were
properly married in church
|

Latijnse termen uit RK trouwboeken
acatholica
|
- niet rooms katholiek
|
avia
|
- grootmoeder
|
baptisata est
|
- is gedoopt
|
baptisatum necessitatis
|
- nooddoop
|
consanguinitatis
|
- van de bloedverwantschap
|
defuncta
|
- overleden
|
dispensatio
|
- vrijstelling
|
domicilium
|
- adres, ten huize van
|
esse dicit
|
- zegt te zijn
|
fides
|
- trouw
|
ignotus
|
- onbekend
|
illegitimus
|
- onwettig
|
infirmitate
|
- door een ziekte
|
mater
|
- moeder
|
matrimonium
|
- huwelijk
|
ob
|
- vanwege
|
obstetrix
|
- verloskundige
|
pater
|
- vader
|
posthumus
|
- geboren ná overlijden van de vader
|
post partem
|
- na de geboorte
|
professio
|
- openlijke verklaring
|
testis
|
- getuige
|
uxor
|
- echtgenote
|
vidua
|
- weduwe
|
auteur:Jos G.M. Timmer
Genealogische wetenswaardigheden bij het navorsen van huwelij(c)ken e.d.
Subject: Re: Nederlands Hervormd / Gereformeerd
In 1843 en 1886 scheidden de hervormden zich af van de kerk die tot dan toe gereformeerd werd genoemd. Tot dat ogenblik was de gereformeerde kerk de staatskerk. Als je joods, katholiek, luthers of remonstrants was mocht je niet in de gereformeerde kerk trouwen en trouwde je in Rotterdam voor de wet. Dat heet in Rotterdam Stadstrouw. Het huwelijk werd dus pas erkend als je voor een van die twee instituten trouwde. Buiten de stad bestond de Ambachtstrouw (je trouwde voor de schout, benoemd door de Ambachtsheer, en de heemraden. Ook kon je je huwelijk laten registreren bij de Gaarder (die de impost -belasting- op het trouwen inde). Die Gaarder was belastingontvanger, die zijn geld moest afdragen aan het Gemeene Land. Hij moest van zijn ontvangsten een register bijhouden en zo zijn de gaarderregisters op het trouwen vaak een goede bron voor genealogisch onderzoek.
een typisch probleem waar genealogen vaker mee worstelen als het de Noordelijke Nederlanden betreft (boven de grote rivieren).
Voor veel genealogen is het navolgende gesneden koek maar voor al die anderen toch het navolgende.
Paus Gregorius XVII (jawel die van de kalenderhervorming) heeft ook bepaald dat als je naar het Groot-Semarie wilde om als priester opgeleid te worden, je vier generaties Kathloiek-zijn moest kunnen aantonen. Omdat echter geen enkele leerling zijn overgrootvader aan de hand kon meenemen om dat aan te tonen, zijn de doopboeken toen verplicht in de Katholieke Kerk ingevoerd (dit is circa 1583). In de Gereformeerde Kerk was het doopboek al voorheen bekend (sinds 1517) maar gold alleen als aantekening van de doop. Lidmaatschap van de Kerk moest daarna nog apart worden verworven. De Gereformeerde Kerk werd uiteindelijk de publieke kerk van Nederland, de enige officieel erkende kerk. Daarom had zij als taak alle kinderen te dopen, ongeacht het geloof van de ouders. Ook de huwelijken werden door de predikanten gesloten, ongeacht het geloof van het echtpaar. Zo fungeerde de kerk dus als een deel van de overheid. Maar de gereformeerde kerk werd geen staatskerk: er was geen automatisch lidmaatschap. Het eigenlijke lidmaatschap bleef gebonden aan specifieke voorwaarden van persoonlijke keuze en officiële toelating. Het aantal belijdende leden van de kerk bleef dan ook relatief klein.
In de Noordelijke Nederlanden betekent dit dat dopen, huwelijken e.d. voor elke gereformeerde (in de zin van niet-katholieke) kerk konden worden voltrokken; het heeft dan ook weinig zin om specifiek binnen één van de vele varianten van het gereformeerde geloof te blijven zoeken. Je vindt dopen van één gezin zowel in de Lutherse, Duitse, Waalse, Gerformeerde etc. etc. kerk. Kortom, verbreed je blik! Ik werd 'getriggerd' door een mededeling dat het geloof niet bekend is; zoals uit het vorenstaande blijkt is voor verder onderzoek alleen belangrijk de vraag of betrokkene katholiek was (dan kon alleen rechtsgeldig worden gehuwd ten overstaan van de dominee - van welke signatuur dan ook! - of ten overstaan van de overheid (dingbank, commissie voor huwelijkszaken of iets dergelijks, afhankelijk van de landstreek).
Het Edict van Gregorius XVII was enkel en alleen ingegeven door praktische overwegingen: als je vier generaties katholiek-zijn kon aantonen in 1583 was jouw overgrootvader geboren vóór 1517, derhalve vóór de reformatie en was hij per definitie katholiek!
In de Zuidelijke Nederlanden (de zgn Generaliteitslanden) namen de mensen het niet zo nauw. Dit heeft de Staten-Generaal ertoe gebracht tot tweemaal toe een plakkaat uit te vaardigen over de huwelijkssluiting (huwelijken moesten óf eerst gesloten worden voor de dingbank, óf voor de dominee alvorens die door de pastoor van de Katholieke Kerk konden worden gesloten). Voor dopen was men minder stringent; ik ken zelfs gevallen waarin dopen van een katholiek gezin werden verricht door een dominee: het was voor de ouders (kennelijk ) belangrijker dat het kind gedoopt was - op welke wijze dan ook - dan dat het kind wellicht ongedoopt stierf!
Tot slot: vergis je niet in de oecomene. Deze was in de 16e, 17e en 18e eeuw veel meer algemeen dan in de 19e en 20e eeuw. Pas vanaf de Bataafse Republiek in 1798 is er een steeds sterkere segregatie tussen de verschillende geloofsgenoten opgetreden. Dit heeft er in de 20e eeuw toe geresulteerd dat het zelfs 'not done' was een huwelijk te sluiten tussen een gereformeerd meisje en een hervormde jongen; tweeehonderd jaar eerder was het schering en inslag, zelfs tussen een katholiek meisje/jongen en een gereformeerd meisje/jongen!
M.vr.gr.,
Roland Zwiebel http://www.zwiebelfam.nl
Date: Sat, 23 Oct 2004 14:38:13 +0200
From: "Menne Glas" <menne@home.nl>
Subject: Re: Even voorstellen + Opzoek naar Van Wattum
Hallo Jelle,
Welkom!
Op zich heb ik uit eigen onderzoek geen aanvullingen op 'van Wattum' maar wel heb ik een opmerking die voor meerdere leden van de groep relevant kan zijn.
Duidelijk uit Genlias afkomstig is de naam 'Roelf van Wanders'.
Dit "van Wanders" is veroorzaakt door een idiosyncracy van het destijds gebruikte invoerprogramma. Dat had namelijk in één van de vele versies de eigenaardigheid om als achternaam van een vader de naam van de persoon te kopieren. Oftewel, je begon in te tikken "Geert Roelfs van Wattum". Het programma kopieerde behulpzaam als het was vervolgens alvast "van Wattum" naar de tussenvoegsels resp. Achternaam van de vader. Die heette natuurlijk gewoon "Roelf Warnders" maar als je nu vergat dat gekopieerde tussenvoegsel "van" weg te halen, komt er "Roelf van Warnders" te staan. En dat komt dan vervolgens wel eens door de controle heen ..... :)
Groet, Menne Glas
|